Προλεγόμενα

Η ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ μὲ τὴν πολυτιμὴ συνεργασία τῆς 5ης Ἐφορείας Βυζαντινῶν Ἀρχαιοτήτων Σπαρτῆς, για πρώτη φορά, παρουσιάζει τάς Ὄψεις τοῦ Βυζαντινοῦ κόσμου τῆς Λακωνίας, μία ἀπὸ τὶς λαμπρότερες σελίδες τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ.

Ἡ Λακωνία, ἂν καὶ ἐσχατιὰ τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, εἶχε τὸ προνόμιο να σφραγίσει τὴν τελευταία σελίδα τῆς Βυζαντινῆς ἱστορίας μὲ τὸ αἷμα ἀπὸ τῇ θυσίᾳ τοῦ ἐστεμμένου στῇ Μητρόπολη τοῦ Μυστρά, τὸν Ἅγιο Δημήτριο, Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, τοῦ τελευταίου Αὐτοκράτορα τοῦ Βυζαντίου.

Καὶ ἤταν αὐτὸς ἀκόμη ὁ τόπος τοῦ Μυστρά, ποὺ μὲ τὴν πολιτικὴ σκέψῃ τοῦ Γεωργίου Γεμιστοὺ ἢ Πλήθωνος, ἔδωσε τὸ σπόρο τῆς αὐτοσυνειδησίας τοῦ Νέου Ἑλληνισμοὺ μὲ τῇ χαρακτηριστικῇ φράσῃ: «Ἕλληνές ἐσμεν τὸ γένος, ὡς ἥ τε φωνῇ καὶ ἡ πάτριος παιδεία μαρτυρεῖ».

Καὶ ἡ μαρτυρία αὐτὴ συνεχίζεται μέχρι σήμερα ὄχι μόνο μὲ τὴν ἑλληνικὴ μας λαλιὰ καὶ παιδεία, ἀλλὰ καὶ μὲ τῇ σιωπηλῇ παρουσίᾳ τῶν προσώπων στις τοιχογραφίες τῶν βυζαντινῶν ἐκκλησιῶν τοῦ Μυστρά, τῆς Μονεμβασίας, τοῦ Γερακίου καὶ τῆς Μανῆς, ποὺ πεισματικὰ ἀντέχουν στῇ φθορὰ τοῦ χρόνου, κυψέλες μνήμης τῶν ἰδεωδὼν τοῦ Βυζαντίου.

Κωνσταντῖνος Φούρκας
Νομάρχης Λακωνίας

-------------------------------------

 

Για τῇ μεγάλῃ ἀκμῇ τῆς μέσης Βυζαντινῆς περιόδου καὶ τὴν ἔκφραση ἑνὸς πολιτισμοῦ, ποὺ ἔχει ἤδη λάβει σημαντικὴ θέση στην παγκόσμια ἱστορία τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς τέχνης, μαρτυροῦν οἱ περικαλλοῦς ἀρχιτεκτονικῆς ναοὶ καὶ ἡ σπουδαία ἐντοίχια ζωγραφικὴ τούς.

Στην Παλαιολογεῖα περίοδο, ὁ Μυστράς, μὲ τὴν εὐθεῖα πολιτική, καλλιτεχνικὴ καὶ πνευματικὴ τοῦ συνδεση μὲ τὴν πρωτεύουσα τοῦ Βυζαντίου, τὴν Κωνσταντινούπολη, σὲ μία περίοδό που οἱ περισσότερες Ἑλλαδικὲς περιοχὲς εἴχαν ὁριστικὰ ἀποκοπεῖ ἀπὸ τῇ Βασιλεύουσα, ἔλαμψε ὡς πρωτεύουσα τοῦ Δεσποτάτου τοῦ Μορέως καὶ ἐνέταξε στῇ σφαῖρα τῆς ἀκτινοβολίας τῆς τέχνης τοῦ ὄχι μόνο τὴν Λακωνία ἀλλὰ καὶ ἄλλες περιοχὲς τῆς Πελοποννήσου.

Ἡ δύναμις τῆς τέχνης αὐτῆς ἐμπνέει καὶ θερμαίνει καὶ τὰ δυσκόλα χρόνια τῆς μεταβυζαντινῆς περιόδου.

Στῇ συγχρόνη ἐποχή, ἡ ἀξία τοῦ πολιτισμοῦ αὐτοῦ ἀναγνωρίζεται καὶ ἐκφράζεται καὶ μέσα ἀπὸ τῇ δικῇ μας φροντίδα για τῇ διασώσῃ καὶ τὴν ἀναδείξῃ τοῦ. Ὡς ἀπόπειρα προσεγγίσεως καὶ ἀναδείξεως ἑνὸς ἀπὸ τοὺς κύκλους τοῦ διαχρονικοῦ πολιτισμοῦ αὐτοῦ τοῦ χώρου, τῆς Λακωνίας, θὰ ὀνομάζαμε τὸ ἐγχείρημα αὐτό.

ΑΙΜΙΛΙΑ ΜΠΑΚΟΥΡΟΥ
Διευθύντρια 5ης Ἐφορείας Βυζαντινῶν Ἀρχαιοτήτων Σπαρτῆς

 

 

 

 

 

 



Περιεχόμενα

 

 

------------------------------------------

 

 

 

 
 

Σπαρτή. Ἀκρόπολις. Βασιλικὴ ἡ ἐπιλεγομένη τοῦ Ὁσίου Νίκωνος.
Σπαρτή. «Κοιμητήριον» ἐπισκόπου Στεφάνου.

Σπαρτή. Λείψανα παλαιοχριστιανικῶν ναῶν.
Παλαιοχριστιανικὸ Γεράκι.
Χερσόνησος Τηγάνι τῆς Μέσα Μανῇς. Παλαιοχριστιανικὴ Βασιλική.
Γύθειο. Παλαιοχριστιανικὴ βασιλική.
Κυπάρισσος. Παλαιοχριστιανικὴ βασιλικὴ Ἁγίου Πέτρου.
Γεράκι. Εὐαγγελίστρια.
Γεράκι. Ἅγιος Σῴζων.
Γεράκι. Ἅγιος Ἀθανάσιος.
Σκάλα. Πανηγυρίστρα (πρῴην Ἀλαιμπεη). Ἅγιος Γεωργιος.
Κάστρο Μονεμβασίας. Ἄνω Πόλη. Ἁγία Σοφία.
Ἅγιος Νικόλαος. Ναὸς τοῦ Ἁγίου Νικολάου.
Ἀπιδέα. Κοίμησις τῆς Θεοτόκου.
Πλάτανος Γυθείου (πρῴην Λίμπερδο). Ἅγιος Δημήτριος.
Κονιδίτσα. Ναὸς τοῦ Προφήτῃ Ἠλίᾳ.
Μανῇ. Ἔρημος, Ἁγία Βάρβαρα.
Μανῇ. Γαρδενίτσα. Μεταμόρφωσις τοῦ Σωτῆρος.
Μανῇ. Χαρούδα. Ταξιάρχης.
Μανῇ. Καφιόνα. Ἅγιοι Θεοδωροι.
Μανῇ. Ἄνω Μπουλαριοί. Αἱ-Στρατηγός.
Μανῇ. Κουλούμι. Ἀσώματοι.
Μανῇ. Σταυρί. Ἐπισκοπῇ.
Ἀρχαιολογικὸς Χῶρος Μυστρά.
Μυστράς. Μητρόπολις (Ἅγιος Δημήτριος).
Μυστράς. Καθολικὸν τῆς Μονῆς τῆς Περιβλέπτου.
Μυστράς. Παλάτια.
Μυστράς. Ὁδηγήτρια (Ἀφεντικό).
Μυστράς. Μονὴ τῆς Παναγίας τῆς Παντανάσσας.
Γεράκι. Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος.
Γεράκι. Ἅγιος Νικόλαος.
Γεράκι. Κάστρο. Ἁγία Παρασκευή.
Γεράκι. Κάστρο καὶ βυζαντινὸς οἰκισμός.
Μελιτίνη. Ναὸς τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου.
Κροκεές. Ἅγιος Δημήτριος.
Βρέσθενα. Κοίμησις τῆς Θεοτόκου (Βρεσθενίτισσα).
Ἀμυκλές. Προφήτης Ἠλίας.
Λογκανίκος. Κοίμησις τῆς Θεοτόκου.
Λογκανίκος. Ἅγιος Γεωργιος.
Ἀγοριανη. Ἅγιος Νικόλαος.
Βρονταμάς. Παλαιομονάστηρο.
Χρύσαφα. Παναγία ἡ Χρυσαφίτισσα.
Χάρακας. Παλαιοχώρα. Ναὸς τοῦ προφήτου Ἠλία.
Μολάοι. Ἅγιος Γεωργιος.
Παντάνασσα. Ναὸς τῆς Παντανάσσας Γερουμάνας.
Παπαδιάνικα. Παλαιοκαστρο Ἀσωπού.
Ἅγιος Νικόλαος Βοιών. Ἅγιος Γεωργιος στῇ θέση Βαβύλα.
Ἀκρωτήριο Μαλέα. Ἅγιος Γεωργιος.
Μανῇ. Κηπούλα. Ἅγιοι Ἀνάργυροι.
Νεάπολη. Παλαιοκαστρο Μεσοχωρίου.
Χρύσαφα. Νέα Μονὴ τῶν Ἁγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.
Τσίντζινα. Μονὴ τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων.
Χρύσαφα. Ἅγιος Δημήτριος.
Ξηροκάμπι. Μονὴ Ζερμπίτσας.
Μονεμβασία. Παναγία Μυρτιδιώτισσα.
Κάστρο Μονεμβασίας. Κάτω Πύλη.
Μονεμβασία. Ἅγιος Νικόλαος.
Μανῇ. Οἴτυλο. Μονὴ Ντεκούλου.
Μανῇ. Φλομοχώρι. Οἱ πύργοι.
Μανῇ. Ἀρεόπολη. Ταξιάρχες.
Μανῇ. Ἀχίλλειο. Κάστρο.
Μανῇ. Βαθεῖα. Οἱ Πύργοι.

 

 

 


----------------------------------

ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΛΑΚΩΝΙΚΗΣ ΓΗΣ ἀκολουθῆσαν, μὲ μικρὲς ἐξαιρέσεις, ἐνωρὶς τὸ χριστιανισμό, σύμφωνα μὲ τὶς ἱστορικὲς πηγές, τὰ ποικίλα εὐρήματα καὶ τοὺς ἐνδιαφέροντες παλαιοχριστιανικοὺς ναούς, ποὺ σῴζονται σὲ διαφορες περιοχὲς τῆς.