Μεταλλεία στην Ἀπιδέα

UNESCO. ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΕΝΕΣΗΣ ΜΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΥΠΕΡΜΑΦΙΚΩΝ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΩΝ: Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ – ΔΥΤΙΚΟΑΣΙΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΜΕΤΑΛΛΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

 

ΤΟΜΟΣ 2

Ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ καὶ Ἐπιστημῶν.

Ἐθνικὸ Μετσόβιο Πολυτεχνεῖο

Τμῆμα Ὀρυκτολογίας-Πετρολογίας-Γεωλογίας

28ης Ὀκτωβρίου 42, Ἀθῆνα

ΑΘΗΝΑ

ΕΛΛΑΔΑ

9-11 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1980

Σχέδιο ἆρ. 169

Ἀθῆνα, 1981


 

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΓΕΝΕΣΕΩΣ ΤΗΣ ΟΡΥΚΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΑΝΔΕΣΙΤΙΚΩΝ-ΒΑΣΑΛΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΙΔΕΑ ΛΑΚΩΝΙΑΣ (Νότια Ἑλλάδα)

 

Τοῦ Ἀνδρέα Γ. Βγενόπουλου*

 

Ἡ περιοχὴ τῆς Ἀπιδέας ἔχει μελετηθεῖ γεωλογικὰ καὶ γεωχημικὰ ἀπὸ τὸν Joung (1973) καὶ προσφάτως ἀπὸ τοὺς Μελιδώνη καὶ Κωνσταντινίδη (1979). Ὄλες οἱ προγενέστερες μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ὅτι ὑπάρχουν ἀνδεσιτικὰ-βασαλτικὰ πετρώματα μὲ διασπαρτὴ μεταλλογένεση χαλκοῦ.

 Ο Joung συγκεκριμένα ἀναφέρει ὅτι στα ἠφαιστειακὰ πετρώματα καὶ στους ὄξινους ἠφαιστειακοὺς πορόλιθους, ὑπάρχει διασπαρτὴ ὀρυκτοποίηση χαλκοῦ, μὲ τῇ μορφῇ μαλαχίτη, ἀζουρίτη καθὼς καὶ κυπρίτης, χρυσοκόλα, χαλκοσίνης, βορνίτης καὶ χαλκοπυρίτης. Ὁ μέσος ὅρος τῆς περιεκτικότητας χαλκοῦ τῆς ἀνωμαλίας εἲναι 111 ppm (ὑποβαθρο) καὶ 263 ppm (κατώφλι).

Ὁ Μελιδώνης καὶ ἄλλοι θεωροῦν τὸν μαλαχίτη καὶ τὸν ἀζουρίτη ὡς τὰ κύρια ὀρυκτὰ καὶ ἐπίσης καθόρισαν τὴν ὑπάρξῃ χαλκοπυρίτη, βορνίτη, διγενίτη, χαλκοσίνη, κοβελλίτη, ἰδαϊτη, χαλκοῦ, κυπρίτη, ὅλα αὐτὰ σὲ διασπαρτὴ ὀρυκτοποίηση.

Τὸ 1980 διεξήχθησαν ἀνασκαφὲς στις περιοχὲς οἱ ὁποῖες, σύμφωνα μὲ τοὺς χάρτες τοῦ Joung ἔδειξαν αὐξήσῃ τῆς μεςταλλογένεσης. Οἱ ἀνασκαφὲς ἔγιναν στις περιοχὲς Λίμνες 1, Λίμνες 2, Λίμνες 3 καὶ Ἀμπουλάς. Σὲ ὅλα τὰ ἐκτιθέμενα σημεῖα ὑπάρχουν λεπτὲς καὶ μικρὲς φλέβες χαλαζία μὲ περιοχὲς ἀπὸ ἀσβεστίτη, λειμωνίτη καὶ μεταμορφωμένα ἠφαιστειακὰ πετρώματα τὰ ὁποῖα περικλείουν τις φλέβες. Στῇ θέση Ἀμπουλά, στα μεταμορφωμένα ἠφαιστειακὰ πετρώματα, βρέθηκε μᾶζα μεταμορφωμένου πρασίνου πετρώματος (διαστάσεις περίπου 30 Χ 50 Χ 20μ) ὡς ἐπιστρωση ἑνὸς σκληροῦ, μὴ μεταμορφωμένου πετρώματος.

Ὀρυκτολογικὲς καὶ πετρογραφικὲς ἔρευνες ἔδειξαν τὴν ὑπάρξῃ παρομοίων δομῶν στα ἄλλα ἐκτιθέμενα σημεῖα κατὰ τῇ διαρκεια τῶν ἀνασκαφῶν.

Ὁ σκληρὸς πυρῆνας αὐτῶν τῶν δομῶν ἀποτελεῖται, ἀπὸ ὀρυκτολογικὴς ἀπόψεως κυρίως ἀπὸ ὀλιγοκλαστο καὶ καολινίτη, χαλαζία, χλωρίτη, ἀσβεστίτη καὶ ἡ περιεκτικότητά του σὲ χαλκὸ δεν εἲναι μεγαλύτερη τῶν 200 ppm.

Τὸ πράσινο μεταμορφωμένο πέτρωμα ἀποτελεῖται ἀπὸ ὀρυκτολογικὴς ἀπόψεως κυρίως ἀπὸ χαλαζία, μοσκοβίτη (σερικίτη), χλωρίτη, μαλαχίτη, μοντμοριλονίτη καὶ ὀλιγοκλαστο, μὲ μία περιεκτικότητα σὲ χαλκὸ περὶ τὸ 3% ἐνῶ σημειακὰ μπορεῖ να αὐξηθεῖ ὡς καὶ 25% ( ὁ Joung ἀναφέρει περιεκτικότητα σὲ χαλκὸ πάνω ἀπὸ 30%).

Τὰ μὴ μεταμορφωμένα ἠφαιστειακὰ πετρώματα τὰ ὁποῖα ἐμπεριέχουν αὐτές τις δομὲς ἀποτελοῦνται ἀπὸ τὰ ὀρυκτὰ ὀλιγοκλαστο, χλωρίτη, φλογοπίτη καὶ αἱματίτῃ.

* Ἐθνικὸ Μετσόβιο Πολυτεχνεῖο

Τμῆμα Ὀρυκτολογίας-Πετρολογίας-Γεωλογίας

28ης Ὀκτωβρίου 42, Ἀθῆνα , Ἑλλάδα

 

Σὲ ἀντιθεση μὲ τὰ μεταμορφωμένα ἠφαιστειακὰ πετρώματα, ὑπάρχει μειώσῃ τοῦ ὀλιγοκλαστοῦ ἐνῶ ἀνιχνεύεται ἐπίσης ἀσβεστίτης. Ἡ περιεκτικότητα σὲ χαλκὸ φθάνει περὶ τὰ 150 ppm. Στις παροῦσες ἔρευνες ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ὑψηλὴ περιεκτικότητα σὲ χαλκό, ποὺ βρίσκεται κυρίως μὲ τῇ μορφῇ τοῦ μαλαχίτη, συνυπάρχει μὲ τὸν ἀσβεστίτη.

Οἱ φωτομικρογραφίες στα Σχ. 1-6, δείχνουν τὴν δομικὴ σχέση τοῦ ἀσβεστίτη μὲ τὰ ἠφαιστειακὰ πετρώματα. Τὸ Σχ. 1 δείχνει τὸ μὴ μεταμορφωμένο ἠφαιστειακὸ πέτρωμα μὲ φαινοκρυστάλλους ὀλιγοκλαστοῦ. Τὸ Σχ. 2 δείχνει ἠφαιστειακὰ πετρώματα μὲ ἀσβεστίτη τὰ ὁποῖα ἐσωτερικὰ παρουσιάζουν συμπτώματα ἀποσύνθεσης. Τὸ Σχ. 3 δείχνει τῇ σχέση τοῦ ἠφαιστειακοὺ πετρώματος μὲ τὸν ἀσβεστίτη.

Τὸ ἠφαιστειακὸ πέτρωμα ἀποτελεῖται ἀπὸ χαλαζία, μεταμορφωμένο ὀλιγοκλαστο, μαλαχίτη καὶ καολινίτη. Ἡ ὑπάρξῃ μαλαχίτη στο ἠφαιστειακὸ πέτρωμα στην ἠφαιστειακὴ περιοχὴ στο σημεῖο ἐπαφῇς μὲ τὸν ἀσβεστίτη, δείχνει τὴν ἀφομοίωση τοῦ ἀπὸ τὸ ἠφαστειακὸ πέτρωμα.

Τὸ Σχ. 4 δείχνει εὐκρινῶς τὴν ἀφομοίωση τοῦ ἀσβεστίτη ἀπὸ τὸ ἠφαιστειακὸ πέτρωμα. Ἕνα ἀποκολλημένο κόμματι ἀσβεστίτη βρέθηκε στο ἠφαιστειακὸ πέτρωμα καὶ τὸ τμῆμα τοῦ ἀσβεστίτη εἲναι κυρίως περιβεβλημένο ἀπὸ βελονοειδεῖς γραμμὲς μαλαχίτη οἱ ὁποῖες ἐκτείνονται μέσα στο ἠφαιστειακὸ πέτρωμα.

Τὸ Σχ. 5 δείχνει τὸν κρύσταλλο ἀσβεστίτη σὲ ἀφομοίωση ἀπὸ τὸ ἠφαιστειακὸ πέτρωμά που λαμβάνει χώρα σὲ ὄλες τις πλευρὲς τῶν κρυστάλλων.

Τὸ Σχ. 6 παρουσιάζει τὴν περιοχὴ ἀντιδράσης τοῦ ἀσβεστίτη στο σημεῖο ἐπαφῇς μὲ τὸ ὀλιγοκλαστο.

Ὁ λόφος που περιβάλλει τὸ ἠφαιστειακὸ πέτρωμα ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀσβεστόλιθο καὶ ἐπίσης βρέθηκε μὴ ἀφομοιωμένος ἀσβεστόλιθος στα ἠφαιστειακὰ πετρώματα. Αὐτὲς οἱ ἐμφανίσεις ἀσβεστόλιθου εἲναι προγενέστερες τοῦ ἠφαιστειακοὺ πετρώματος καὶ δείχνουν ὅτι τὰ ὑπολείμματα ἀσβεστόλιθου δεν ἀφομοιώθηκαν ἀπὸ τὰ ἠφαιστειακὰ πετρώματα.

Ἡ συνθεση τῶν ὀξέων στους ἠφαιστειακοὺς πορόλιθους καὶ ἡ ὑπάρξῃ ὀξέων στην συνθεση τῶν ἠφαιστειακὼν πετρωμάτων ὑποδεικνύει ὅτι ἡ συνθεση τῆς ἠφαιστειακὴς λαβὰς πρὶν τὴν ἀφομοίωση τοῦ ἀσβεστόλιθου ἤταν πιθανότατα ὄξινη.

Ὅπως δείχνουν οἱ μικροσκοπικὲς ἔρευνες ἡ διαμόρφωση τοῦ μαλαχίτη προῆλθε ἀπὸ τὴν ἀπελευθερώσῃ CO2 λόγω τῆς ἀφομοίωσης τοῦ ἀσβεστόλιθου ἀπὸ τὰ ἠφαιστειακὰ πετρώματα.

 

 

Ἀναφορές:

Joung, D.J. (1973): Southern Peloponnese, Geochemical Survey phase I, June 1972-December 1973, ἀκυκλοφόρητο.

 

Melidonis, N. and Constantinides, D. (1979): The mineralization of the volcanics rocks of the Apidea Area, Laconia District. Institute of Geological and Mining Research, Athens (στα ἑλληνικὰ)

Marakis, S. (1965): Τὰ παλαιοζωϊκὰ ἠφαιστειακὰ πετρώματα τῆς Λακωνίας Διδακτ. Διατρ. Ἀθῆναι.


Paraskevopoulos, M. G. (1960): Οἱ ἐμφανίσεις βαρύτη καὶ γαληνίτη τῆς περιοχῆς φοινικίων Μολάων. Ann. Geol.Pays Hellen. Vol.11, p.154-160, Ἀθῆναι.

Σχ. 1

 

Σχ. 2

 

Σχ. 3

 

Σχ. 4

 

Σχ. 5

 

Σχ. 6