Μεταβυζαντινοὶ Χρόνοι (1453 - 1821)

ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ (1453-1821)

Τσίντζινα. Μονὴ τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων

Τὸ καθολικὸ εἲναι μονοχῶρος, σταυροειδής, τρουλαῖος ναός, τοιχογραφημένος ἀπὸ τὸν ἁγιογράφο Δημήτριο Κακαβὰ τὸ ἔτος 1621. Διασῴζει ξυλογλυπτο τέμπλο καλῆς τέχνης, ποὺ χρονολογείται σύμφωνα μὲ ἐπιγραφὴ στα 1711.

 

Χρύσαφα. Ἅγιος Δημήτριος

Ὁ τρίκογχος, σταυροειδὴς ἐγγεγραμμένος μὲ τροῦλο ναὸς διασῴζει τοιχογραφίες στο νάρθηκα, οἱ ὁποῖες χρονολογούνται στο ἔτος 1641, σύμφωνα μὲ γραπτὴ κτητορικὴ ἐπιγραφή. Στην ἴδια περίπου περίοδο ἀνάγονται καὶ οἱ τοιχογραφίες τοῦ κυρίως ναοῦ.

 

Ξηροκάμπι. Μονὴ Ζερμπίτσας

Τρίκογχος, ἁγιορείτικου τύπου, ναός, πλούσια διακοσμημένος ἐσωτερικὰ μὲ τοιχογραφίες τοῦ 1669, ἐμπνευσμένες ἀπὸ τοὺς βίους τοῦ Χριστοῦ, τῆς Παναγίας καὶ διαφόρων ἁγίων.

 

Μονεμβασία. Παναγία Μυρτιδιώτισσα

Κτίστηκε στα τέλη τοῦ 17ου αἰῶνα στῇ συνοικία τῶν Κρητικῶν. Εἲναι μονοχῶρος, τρουλαῖος ναὸς μὲ ἐπιδράσεις ἀπὸ τὴν ἰταλικὴ ἀρχιτεκτονική. Τὸ ἱερὸ διαχωρίζεται ἀπὸ τὸν κυρίως ναὸ μὲ ξυλογλυπτο τέμπλο τοῦ 16ου αἰῶνα, τὸ ὁποῖο μεταφέρθηκε ἀπὸ τὸ ναὸ τοῦ Ἑλκόμενου Χριστοῦ τὸ 19ο αἰῶνα.

 



Κάστρο Μονεμβασίας. Κάτω Πόλη

Ἡ καστροπολιτεία τῆς Μονεμβασίας, ποὺ ἀναπτύχθηκε σὲ ψηλὴ βραχώδη νησῖδα, ἀποτελεῖ τυπικὸ δεῖγμα ὀχυροῦ βυζαντινοῦ οἰκισμοῦ. Ἰδρύθηκε τὸν 6ο αἰῶνα καὶ διακρίνεται στην Ἄνω Πόλη, τὸ Γουλά, ὅπου βρίσκεται καὶ ἡ Ἀκρόπολη καὶ στην Κάτω Πόλη, ἡ ὁποία συνεχίζει να κατοικεῖται μέχρι καὶ σήμερα. Σημεῖο ἀναφορὰς τοῦ οἰκισμοῦ τῆς κάτω πόλης εἲναι ὁ μητροπολιτικὸς ναὸς τοῦ Ἑλκόμενου Χριστοῦ στην κεντρικὴ πλατεῖα.

 


Μονεμβασία. Ἅγιος Νικόλαος

Κτίστηκε τὸ 1703 ἀπὸ τὸν μονεμβασίτη ἰατρὸ καὶ φιλοσοφο Ἀνδρέα Λικίνιο. Εἲναι σταυροειδὴς ἐγγεγραμμένος μὲ τροῦλο ναός, μὲ μορφολογικὰ στοιχεῖα γνωστὰ ἀπὸ τὴν ἰταλικὴ ἀρχιτεκτονική.

 

Μανῇ. Οἴτυλο. Μονὴ Ντεκούλου

Τὸ καθολικό, ἀφιερωμένο στῇ Ζωοδόχο Πηγὴ καὶ στους Ἁγίους Νικόλαο καὶ Παντελεήμονα, ἰδρύθηκε τὸ 18ο αἰῶνα ἀπὸ τοὺς ἀδελφοὺς Δανιὴλ καὶ Νικηφόρο Ντεκοῦλο, ἀνώτερους ἐκκλησιαστικοὺς ἀξιωματούχους. Διακοσμήθηκε στα 1765 ἀπὸ τὸ λαϊκὸ ζωγράφο Ἀναγνώστῃ Δημαγγελαία ἀπὸ τὸ Κουτήφαρι. Ἀξιόλογα ξυλογλύπτα ἔργα κοσμοῦν τὸ ἐσωτερικὸ τοῦ (τέμπλο, κιβώριο Ἁγίας Τραπέζας, μανουάλι).

 

Μανῇ. Φλομοχώρι. Οἱ πύργοι

Παραδοσιακὸς μανιάτικος οἰκισμὸς μεταβυζαντινῶν χρόνων μὲ πολεμικοὺς πύργους που τοῦ προσδίδουν ὀχυρὸ χαρακτῆρα.

 

Μανῇ. Ἀρεόπολη. Ταξιάρχες

Μονοχῶρος, τρουλαῖος ναὸς μὲ πεντάπλευρη ἐξωτερικὰ ἁψῖδα ἱεροῦ, ποὺ ἔχει διακοσμηθεῖ μὲ λιθανάγλυφες παραστάσεις τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου. Χρονολογείται στο 18ο αἰῶνα καὶ συνδέεται μὲ τὴν κηρύξῃ τοῦ ἐπαναστατικοῦ ἀγῶνα κατὰ τῶν Τούρκων στις 17 Μαρτίου τοῦ 1821.

 

Μανῇ. Ἀχίλλειο. Κάστρο

Τὸ κάστρο τοῦ Ἀχιλλείου, πάνω στο Βόρειο μυχὸ τοῦ ὅρμου τοῦ Πόρτο-Κάγιο, οἰκοδομήθηκε κατὰ τὴν περίοδο τῆς Φραγκοκρατίας. Γύρω καὶ μέσα στον περιβολο ἐκτείνεται ὁ οἰκισμός, μὲ πύργους καὶ πυργόσπιτα σὲ ἀμφιθεατρικὴ διατάξῃ, σύμφωνα μὲ τῇ χαρακτηριστικῇ μανιάτικη μορφολογία τοῦ 18ου-19ου αἰῶνα.

 

Μανῇ. Βαθεῖα. Οἱ Πύργοι

Τὸ αἴτημα για ἀσφάλεια καὶ ἄμυνα ἐπέδρασε ἀποφασιστικὰ στην οἰκιστικὴ ἐξέλιξη τῶν μανιάτικων οἰκισμῶν. Πολεμικοὶ πύργοι καὶ πυργόσπιτα ἀποτελέσαν τὶς βασικὲς κτιριακὲς μονάδες. Ἡ Βαθεῖα, χτισμένη σὲ στρατηγικὴ θέση, στην κορυφὴ ἑνὸς λόφου, γνώρισε μεγάλη ἀκμὴ κατὰ τὸ β' μισὸ τοῦ 19ου αἰῶνα.

 
------------------------------------------------------

 

Χρονολόγιο τῆς Λακωνίας κατὰ τοὺς βυζαντινοὺς χρόνους

396 μ.Χ.: Ἡ Σπαρτὴ καταστρέφεται ὀε ἐπιδρομὴ τῶν Γότθων ὑπὸ τὸν Ἀλάριχο καὶ ἀκολούθως ξαναχτίζεται, ἐμφανιζόμενη πλέον ὡς Λακεδαιμόνια.

μέσα 5ου αἱ.: Ἡ μνεία τοῦ Ἐπισκόπου Λακεδαίμονος Ὁσίου ἀποδεικνύει τὴν ὑπάρξῃ στην περιοχὴ ὀργανωμένης Ἐπισκοπῇς.

ἃ' μισὸ 6ου αἱ.: Στῇ θρησκευτικὴ ζωὴ τῆς περιοχῆς προφανῶς ἐξέχουσα θέση κατέχει ὁ ἐπίσκοπος Στέφανος, ὁ τάφος τοῦ ὁποίου ἔχει ἐντοπιστεῖ σὲ παλαιοχριστιανικὴ Βασιλική.

528-535: Στο ἔργο τοῦ Ἱεροκλὴ "Συνέκδημος", μεταξὺ τῶν σημαντικότερων πόλεων τῆς Πελοποννήσου, ἀναφέρονται οἱ πόλεις τῆς Λακωνίας, "Λακεδαίμων", "Γερένθραι", "Φάραι", "Ἀσώπολις" καὶ 'Ἄκρεαι".

ἃ' μισὸ 7ου αἱ.: Σλαβικὲς ἐπιδρομὲς ἀναστατώνουν τὴν Πελοπόννησο. Δύο σλαβικὰ φῦλα, οἱ Μηλιγγοὶ καὶ οἱ Ἐζερίτες ἐγκαθίστανται στις πλαγιὲς τοῦ Ταϋγέτου καὶ στην πεδιάδα τοῦ Ἕλους, ἀντίστοιχα.

9ος αἱ.: Ὁ αὐτοκρατορικὸς στόλος χρησιμοποιεῖ ὡς βάσῃ, για τὶς ἐπιχειρήσεις τοῦ ἐναντίον τῶν Ἀράβων τῆς Κρήτης καὶ τῆς Σικελίας, τὴν περιοχὴ τῆς Μονεμβασίας.

β' μισὸ 10ου αἱ.: ὁ Ὅσιος Νικῶν ὁ Μετανοεῖτε (+998) ἐγκαθίσταται στῇ Λακεδαιμόνια καὶ ἀναλαμβάνει σημαντικὸ ἱεραποστολικὸ ἔργο, για τὴν πλήρη ἐδραίωση τοῦ Χριστιανισμοῦ στην περιοχή.

1082/3: Ἡ Ἐπισκοπὴ Λακεδαιμονίας ἀνυψώνεται σὲ Μητρόπολη.

1204: Οἱ Σταυροφόροι καταλαμβάνουν τὴν Κωνσταντινούπολη καὶ μοιράζουν μεταξὺ τοὺς τὰ ἐδάφη τῆς Αὐτοκρατορίας. Ἡ οἰκογένεια τῶν Βιλλεαρδουίνων λαμβάνει ὡς φέουδο τὸ μεγαλύτερο μέρος τῆς Πελοποννήσου.

1248: Ἡ Μονεμβασία, μετὰ ἀπὸ τριετῆ πολιορκία, παραδίδεται στους Φράγκους.

1249: Ὁ Γουλιέλμος Β' Βιλλεαρδουίνος ἐπιλέγει τόν, φυσικὰ ὀχυρό, λόφο τοῦ "Μυζήθρα", καὶ κτίζει τὸ κάστρο στην κορυφὴ τοῦ.

1261: Ἡ Κωνσταντινούπολη ἐπανακτᾶται ἀπὸ τοὺς Βυζαντινούς.

1262: Οἱ Φράγκοι παραδίδουν τὰ κάστρα τῆς Μονεμβασίας, τῆς "Μαΐνης" καὶ τοῦ "Μυζήθρα", καθὼς καὶ τοῦ Γερακίου στους Βυζαντινούς, ὕστερα ἀπὸ τὴν ἧττα τοὺς στῇ μάχη τῆς Πελαγονίας (1259), μὲ ἀντάλλαγμα τὴν ἀπελευθερώσῃ τοῦ Γουλιέλμου Β'. Μὲ τῇ σταδιακῇ ἐγκαταλείψῃ τῆς Λακεδαιμονίας ἀρχίζει ἡ οἰκιστικὴ ἀναπτυξη τοῦ Μυστρά.

1349-1380: Ὁ αὐτοκράτορας Ἰωάννης ΣΤ' ὁ Καντακουζηνὸς στέλνει στο Μυστρὰ τὸ δευτεροτοκο γιο τοῦ, "δεσπότῃ" Μανουήλ, ὡς ἡγεμόνα τοῦ ἡμιαυτόνομου Δεσποτάτου τοῦ Μορέως.

1383: Ὁ Μυστρὰς περιέρχεται στην αὐτοκρατορικὴ οἰκογένεια τῶν Παλαιολόγων, μὲ πρῶτο ἐκπρόσωπο τῆς τὸν Θεοδωρο Α'.

1443-1448: Ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος γίνεται Δεσπότης τοῦ Μορέως καὶ στα 1448 ἀναγορεύεται στο Μυστρὰ αὐτοκράτορας τοῦ Βυζαντίου, ἀναχωρώ¬ντας ἀμέσως για τῇ Βασιλεύουσα.

1453: Στις 29 Μαΐου, ὁ Μωάμεθ ὁ Πορθητὴς καταλαμβάνει τὴν Κωνσταντινούπολη.

1460: Ὁ Μυστρὰς παραδίδεται στους Τούρκους, ἐνῶ ἡ Μονεμβασία, μετὰ ἀπὸ μία συντομὴ περίοδο παπικὴς κατοχῆς, καταλαμβάνεται διαδοχικὰ ἀπὸ τοὺς Βενετοὺς (1464-1540) καὶ τοὺς Τούρκους (1540-1690).

1687-1715: Μικρὸ διάλειμμα στῇ μακραίωνη τουρκικὴ κατακτήσῃ ἀποτελεῖ ἡ περίοδος τῆς Ἐνετοκρατίας στην Πελοπόννησο.

17 Μαρτίου 1821: Οἱ Μανιάτες κηρύσσουν στην Ἀρεόπολη τὴν ἐνάρξῃ τοῦ ἐπαναστατικοῦ ἀγῶνα κατὰ τῶν Τούρκων.

1830: Ἡ Ἑλλάδα ἀνακηρύσσεται ἀνεξάρτητο κράτος καὶ ἱδρύεται ἡ νέα πόλη τῆς Σπαρτῆς, πρωτεύουσα τοῦ νόμου Λακωνίας.