Ἡ Ὑγεία τῶν παιδικῶν δοντιῶν

   Ὅλα τά δόντια πού ἔχουν τά παιδιά μέσα στό στόμα τους εἶναι 20 καί ὀνομάζονται νεογιλοί ἤ γαλαξίες. Δέκα στήν πάνω σιαγώνα καί δέκα στήν κάτω. Ἄς μάθουμε ὅμως καί τήν ὀνομασία τους. Ξεκινώντας ἀπό τή μέση πρός τά δεξιά τῆς πάνω π.χ. σιαγόνας θά συναντήσουμε δύο δόντια, τό πρῶτο μεγαλύτερο καί τό δεύτερο μικρότερο πού μοιάζουν σάν φτυάρι καί λέγονται ἀντίστοιχα κεντρικός καί πλάγιος κοπτήρας. Πιό δίπλα ἀπό τούς κοπτῆρες θά δοῦμε ἕνα δόντι μακρύ καί μυτερό πού ή ρίζα του φτάνει μέχρι κάτω ἀπό τό μάτι καί λέγεται κυνόδοντας ἤ δόντι τῶν ματιῶν. Ἀμέσως μετά βρίσκονται δύο μεγάλα σέ ὄγκο δόντια οἱ λεγόμενοι τραπεζίτες (πρῶτος καί δεύτερος). Δηλαδή σύνολο 5 δόντια ἀπό τή δεξιά μεριά τῆς πάνω σιαγόνας. Ὅταν πέσουν τά νεογιλά αὐτά δόντια στή θέση τους βγαίνουν τά μόνιμα καί μάλιστα στή θέση τῶν νεογιλῶν αὐτῶν κοπτήρων οἱ μόνιμοι κοπτῆρες, στή θέση τῶν νεογιλῶν κυνοδόντων ό μόνιμος κυνόδοντας, στή θέση ὅμως τῶν νεογιλῶν τραπεζιτῶν φυτρώνουν οἱ λεγόμενοι προγόμφιοι, προτραπεζίτες θά λέγαμε, πού εἶναι μόνιμα δόντια. Οἱ μόνιμοι τραπεζίτες φυτρώνουν, πίσω ἀπό τούς νεογιλούς τραπεζίτες, πού ὅπως εἴπαμε τή θέση τους πιάνουν οἱ προγόμφιοι, σάν ἕκτο, ἕβδομο καί ὄγδοο δόντι (φρονιμίτης).

 

ΠΟΤΕ ΦΥΤΡΩΝΟΥΝ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑ

 

teeth   Τά δόντια φυτρώνουν μέσα στό στόμα κατά ὁμάδες, καί κατά διάφορα χρονικά διαστήματα. Συνήθως τά δόντια τῆς πάνω σιαγόνας φυτρώνουν πιό γρήγορα ἀπό τά ἀντίστοιχά της κάτω σιαγόνας. Μέχρι τόν ἕκτο μήνα περίπου ἀπό τή γέννηση κανένα δόντι δέν φυτρώνει μέσα στό στόμα, ἕκτος ἀπό σπάνιες περιπτώσεις πού μπορεῖ μερικά παιδιά νά ἔχουν ἕνα ἤ δύο δόντια, συνήθως κοπτῆρες τῆς κάτω σιαγόνας, οἱ όποίοι παρουσιάστηκαν μαζί μέ τήν γέννηση ἤ σύντομα μετά ἀπό αὐτή.

   Μετά τόν ἕκτο περίπου μήνα ἀπό τή γέννηση τοῦ παιδιοῦ ἀνάλογα μέ τά δόντια πού λειτουργοῦν, νεογιλά ἤ μόνιμα, διακρίνουμε τρεῖς χρονικές περιόδους κάθε μία ἀπό τίς ὅποιες ἔχει δική της ὀδοντοστοιχία.

   Ἄς δοῦμε ποιές εἶναι αὐτές: Ἡ περίοδος τῆς νεογιλῆς ὀδοντοστοιχίας πού κρατάει ἀπό τόν (6ο) ἕκτο μήνα μέχρι τό ἕκτο (6ο) ἔτος περίπου. Σ΄ αὐτή τήν περίοδο φυτρώνουν καί λειτουργοῦν μόνο τά 20, ὅπως εἴπαμε, νεογιλά δόντια. Ἡ περίοδος τῆς μικτῆς ὀδοντοστοιχίας πού κρατάει ἀπό τό (6ο) ἔτος μέχρι τό δωδέκατο (12ο) περίπου. Σ` αὐτή τήν περίοδο διαλύονται καί ἀπορροφοῦνται οἱ ρίζες τῶν νεογιλῶν δοντιῶν, τά όποία πέφτουν γιά νά φυτρώσουν στή θέση τους τά μόνιμα δόντια καί ἔτσι νά ὑπάρχουν μέσα στό στόμα νεογιλά καί μόνιμα δόντια.

   Ἡ περίοδος τῆς μόνιμης ὀδοντοστοιχίας πού ἀρχίζει ἀπό τό δωδέκατο (12ο) ἔτος περίπου καί συμπληρώνεται γύρω στό 18-25ο ἔτος μέ τό φύτρωμα τοῦ τρίτου τραπεζίτη πού λέγεται φρονιμίτης.

 

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΝΕΟΓΙΛΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ,

ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΜΗΤΕΡΕΣ

 

   Πολλές φορές ἐμεῖς οἱ Ὀδοντίατροι βλέπουμε ὅτι τά νεογιλά δόντια ἑνός παιδιοῦ, ἐπειδή ἔχουν τερηδονιστεῖ (σαπίσει), πρέπει νά θεραπευτοῦν καί τό λέμε στή μητέρα, γιατί αὐτή συνοδεύει τίς περισσότερες φορές τό παιδί στό γιατρό.

   Ὑπάρχουν ὅμως μητέρες πού δέν θέλουν νά γίνει θεραπεία στά δόντια τῶν παιδιῶν τους καί αὐτό, πιστεύουμε, ἀπό ἄγνοια καί ὄχι ἀπό οἰκονομικούς ἤ ἄλλους λόγους γιατί καμιά μητέρα δέ θέλει νά πάθει κακό τό παιδί της.

   Χαρακτηριστική εἶναι ή ἀπάντηση πού πῆρα ἀπό μία μητέρα, ὅταν τῆς εἶπα ὅτι πρέπει νά θεραπεύσει τά δόντια τοῦ παιδιοῦ της:

 

- Μά γιατρέ, νομίζω δέν χρειάζεται νά θεραπευτοῦν τά δόντια τοῦ παιδιοῦ μου, γιατί θά τά ἀλλάξει!!

 

   Δέν ὑπάρχει μεγαλύτερο λάθος ἀπό αὐτό γιατί ή συμβολή τους στήν ὑγεία καί στή θέση τῶν μονίμων δοντιῶν εἶναι πολύ μεγάλη. Καί μόνο ή σκέψη ὅτι τό παιδί μας μέχρι νά γίνει 6 χρονῶν, όπότε ἀρχίζει ή ἀντικατάσταση τῶν νεογιλῶν, μέ τά μόνιμα δόντια, ὡς τά 12 περίπου, θά ἔχει χαλασμένα δόντια λέει πολλά. Δέν εἶναι ὅμως μόνο αὐτός ό λόγος.

   Ὅταν τό νεογιλό δόντι σαπίσει καί νεκρωθεῖ, στίς ρίζες του δημιουργεῖται πύον. Τό πύον αὐτό κάνει νά χαλάσει τό μόνιμο δόντι πού βρίσκεται ἀμέσως ἀπό κάτω καί σέ ἐπαφή μέ τίς ρίζες του. Ἔτσι τό σμάλτο τοῦ μόνιμου δοντιοῦ ὅταν φυτρώσει θά εἶναι χρώματος καφέ καί ὑποπλαστικό, μέ ἀποτέλεσμα νά προσβάλλεται πιό εὔκολα ἀπό τήν τερηδόνα. Ἡ παρουσία τῶν νεογιλῶν (γαλαξιῶν) εἶναι ἀπαραίτητη γιά τήν κατάλληλη προσαρμογή τῆς ἄνω ὀδοντοστοιχίας μέ τήν κάτω.

   Ὅταν οἱ νεογιλοί χαθοῦν πρόωρα δημιουργοῦνται ἀνωμαλίες καί στά μόνιμα δόντια καί στά ὀστᾶ τῶν σιαγόνων. Εἴπαμε ὅτι στή θέση τῶν νεογιλῶν φυτρώνουν τά μόνιμα δόντια. Ἐάν ἕνας νεογιλός χαθεῖ λόγω σαπίσματος π.χ. ἀπό τήν τερηδόνα ό χῶρος πού προοριζόταν γιά τό μόνιμο δόντι κλείνει γιατί τό ἀλλά θά πλησιάσουν. Τό ἀποτέλεσμα θά εἶναι τό μόνιμο δόντι, ἐπειδή δέν θά ὑπάρχει ὁ κατάλληλος χῶρος, νά μήν μπορέσει νά φυτρώσει ἤ νά φυτρώσει στραβά. Ἄλλα καί ή παραμονή τῶν νεογιλῶν πέραν τοῦ κανονικοῦ ἔχει κακό ἀντίκτυπο σέ ὅλη τήν διαμόρφωση τῶν ὀδοντοστοιχιῶν. Παραμένει ἕνα νεογιλό δόντι ὅταν ἔχει σαπίσει πολύ καί εἶναι νεκρό μέ ἀποτέλεσμα νά μήν διαλύονται εὔκολα οἱ ρίζες του γιά νά τό κάνουν νά πέσει. Ὅταν λοιπόν ό νεογιλός δέν πέσει κανονικά, τό μόνιμο δόντι θά φυτρώσει έκτός της κανονικῆς ὀδοντοστοιχίας, μέ ἀποτέλεσμα νά βρίσκεται σέ ἐπαφή μέ τά διπλανά του καί τά ἀντίστοιχά της ἄλλης σιαγόνας ἀντικανονικά, βλέπουμε λοιπόν, καί ἄς τό προσέξουν ἰδιαίτερα οἱ μητέρες, ὅτι ή πρόωρη, ἀλλά καί ή καθυστερημένη ἀπομάκρυνση τῶν νεογιλῶν ἀπό τό στόμα, ἔχει σάν ἀποτέλεσμα τά μόνιμα δόντια πού θά ἀκολουθήσουν, νά παρεκκλίνουν ἀπό τή φυσιολογική τους θέση.

   Ἐπίσης ή αἰσθητική τους σημασία δέν εἶναι μικρή. Γιά νά τό καταλάβουμε μᾶς ἀρκεῖ νά κοιτάξουμε ἕναν ἡλικιωμένο χωρίς τίς τεχνητές του ὀδοντοστοιχίες (μασέλες) καί ὅταν τίς φορεῖ γιά νά ἀντιληφθοῦμε πόσο μεγάλη εἶναι ή σημασία τῶν δοντιῶν στήν ἐμφάνιση τοῦ προσώπου.  Ἐξάλλου δέν μπορεῖ ἕνα ὡραῖο στόμα νά περιέχει χαλασμένα δόντια. Αὐτό δέν ἰσχύει μόνο γιά μᾶς τούς μεγάλους, ἰσχύει καί γιά τά παιδιά μας. Έκτός ἀπό αὐτούς τούς λόγους πού ἀναφέραμε τά νεογιλά δόντια πρέπει νά θεραπεύονται γιά νά μήν προκαλοῦν πόνους τόσο κατά τήν μάσηση ὅσο καί κατά τήν διάρκεια τῶν ὑπολοίπων ὡρῶν. Οἱ πόνοι κατά τήν μάσηση προέρχονται ἀπό τίς τροφές πού σφηνώνονται μέσα στά χαλασμένα δόντια μέ ἀποτέλεσμα νά ἀποστρέφονται τά παιδιά τό φαγητό, καί νά προκαλοῦνται πιθανόν γενικότερες ἀσθένειες θρέψεως.

   Οἱ πόνοι κατά τίς ὑπόλοιπες ὧρες μπορεῖ νά κάνουν τό παιδί νά μήν ἔχει ὄρεξη νά διαβάσει, νά παίξει, νά συναναστραφεῖ κ.λπ. διαταράσσοντας ἔτσι τόν ψυχισμό του.

 

ΠΩΣ ΘΑ ΓΙΝΕΙ Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΚΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ

 

   Ἀσφαλῶς θά καταλάβατε, ἀπό ὅσα εἴπαμε πιό πάνω, γιατί πρέπει νά διατηροῦνται τά παιδικά δόντια γερά καί στή θέση τους. Γιά νά γίνει αὐτό πρέπει νά φροντίζουν οἱ μητέρες τά παιδιά τους, ὥστε νά βουρτσίζουν 2-3 φορές τήν ἡμέρα τά δόντια τους, ἰδιαίτερα μετά τό φαγητό, ν` ἀποφεύγουν νά τρῶνε γλυκά, καραμέλες, σοκολάτες καί γενικά σακχαροῦχα σέ ἀκανόνιστα χρονικά διαστήματα. Ἀλλά, κυρίως, νά ἐπισκέπτεσθε τόν Ὀδοντίατρό σας, πού, μαζί μέ τίς συμβουλές του, εἶναι ό μόνος ἁρμόδιος καί κατάλληλος γιά νά θεραπεύσει τά χαλασμένα δόντια τῶν παιδιῶν σας, πού θά ἀποφύγουν ἔτσι ὅλες τίς δυσάρεστες συνέπειες.

 

Νικόλαος Ε. Καλοδήμας

Χειρουργός Στοματολόγος - Ὀδοντίατρος