6. Χάρις καὶ Ἐλευθέρα Βούλησις__________(O)

9 Αὐγούστου 1991
Νικόλαος Ε. Καλοδήμας
Ἕλλην Ὀρθόδοξος Χριστιανὸς
Alberny Valley Times B.C.
Canada

ΧΑΡΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΒΟΥΛΗΣΙΣ

«Καὶ εἰπεῖν ὁ Θεός. Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ΄ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ΄ ὁμοίωσιν» (Γεν. ¶΄:26).Ταὐτὸν Συμφώνως πρὸς τὰ γραπτὰ τῶν πρώτων Χριστιανῶν πατέρων, ὅπως ἦσαν οἱ μεγάλοι διδάσκαλοι τῆς χρυσῆς περιόδου, αἱ δύο λέξεις «εἰκόνα» καὶ «ὁμοίωσις» ἔχουν δύο διαφορετικὰς σημασίας.

Ἡ πρώτη δεικνύει λογικότητα καὶ ἐλευθερία, ἐνῶ ἡ δευτέρα δεικνύει ἀφομοίωση στο Θεὸ διὰ μέσου ἀρετῆς.Ταὐτὸν Τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἲναι κατ΄ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, σημαίνει μεταξὺ ἄλλων ὅτι ἔχει ἐλευθέρα βουλήσῃ.Ταὐτὸν Ὁ Θεὸς ἠθέλησε ἔναν υἱόν, ὄχι ἔναν σκλάβο.Ταὐτὸν Ὁ Καλβινισμὸς δεν ἀφήνει χῶρο για τὴν ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου.Ταὐτὸν Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἀποῤῥίπτει κάθε δόγμα χάρητος τὸ ὁποῖον μποροῦσε να φαίνεται ὅτι καταπατὰ τὴν ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου. 

Ἀφ΄ὅτου ὁ Θεὸς δεν ἔχει ἀπομακρύνει τοῦ ἀνθρώπου τὸ «κατ΄ εἰκόνα», ὁ ἄνθρωπος ἀκόμη εἶχε τὴν βουλήσῃ να ὑπακούει ἢ να μὴν ὑπακούει Αὐτόν.Ταὐτὸν Τελικώς, βεβαίως, οἱ ἁμαρτίες τοῦ ἀνθρώπου τὸν ἔφεραν μακριὰ ἀπ΄ τὸν Θεὸ τόσο πολὺ μακριά, ποὺ ὁ Θεὸς ἔπρεπε να γίνει ἄνθρωπος, διὰ να ἐπιστρέψει ὁ ἄνθρωπος στο Θεὸ – ὅθεν ὁ ἐρχομὸς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Εἲναι ἀπαραίτητο για μας να σπουδάσουμέ τι ἐδίδαξαν οἱ Λούθηρος καὶ Καλβίνος, ἀκριβῶς ὅπως εἲναι ἀναγκαῖο για μας να σπουδάσουμέ τι διδάσκει ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία.Ταὐτὸν Ὁ σκοπὸς δεν εἲναι να δημιουργήσουμε Θεολόγους ἀπὸ ἡμάς, ἀλλὰ να καταστήσουμε ἡμᾶς ἱκανοὺς να ὑπερασπιστοῦμε τὴν Ὀρθόδοξον πιστὴν καὶ διδασκαλίαν μας ἄφενος, καὶ να τοὺς ἐξηγήσουμε καλύτερα, εἷς τοὺς Παπικοὺς καὶ Διαμαρτυρόμενους γείτονες καὶ φίλους ἀφετέρου.

Τὸ Καλβινικὸν δόγμα «τοῦ προορισμοῦ» δεν  ἀφήνει περιθώριο για τὴν ἀνθρωπίνη ἐλευθερία τῆς ἐπιλογῆς ἑνὸς προσώπου, ὅταν λένε ὅτι «ἡ σωτηρία ὑπὸ χάριτος διὰ μέσου πίστεως μόνο.Ταὐτὸν Ὁ Ἰησοῦς εἶπε, «ὅστις θέλει ὀπὶ΄σῷ μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ὁράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι». (Μάρκου Ἡ΄:34).Ταὐτὸν Αὐτὸς τὸ κάνει ἐντελῶς φανερὸν ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔχει μία ἐπιλογὴ καὶ πρέπει να τὴν κάμνει.Ταὐτὸν Μυστήρια, λατρεία, προσευχή, (Ἱερὰ κείμενα, Ἁγία Γραφή), καλὰ ἔργα, μαζὶ μὲ τὴν ἁγιάζουσα χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος βοηθοῦν τὴν μεταμόρφωσιν μας εἷς τοῦ Θεοῦ τὸ «καθ΄ ὁμοίωσιν», τὴν θέοσιν, ἀλλὰ δύο ἐνέργειες εἲναι ἀκόμη ξεκαθαρὰ ἀπαραίτητες: Τοῦ Θεοῦ ἡ χάρις καὶ τοῦ ἀνθρώπου ἡ δύναμη τῆς θελήσεως ἡ πρωτοβουλία τοῦ.

Τελικώς, ἂν καὶ ὁ Λούθηρος, ὁ Ζβίγγλιος καὶ ὁ Καλβίνος σκόπευαν καταρχὰς να ἀνανεώσουν τὴν Ἐκκλησία τῆς Ῥώμης, τελικώς, εἰσήγαγαν νέες διδασκαλίες καὶ ἀπέῤῥιψαν παραδοσιακές.Ταὐτὸν Ἡ Παπικὴ τυραννία δεν ἄφησε περιθώριο καὶ εὐρύτητα για ἔκφραση καὶ ἀνοικτὴ θεολογικὴ συζήτηση.

Ὁ Καλβίνος θέλοντας να δημιουργήσει μία περισσότερο δημοκρατικὴ ἐκκλησία ἔγινε περισσότερο αὐταρχικὸς ἢ οἱ Πάπες που κατηγοροῦσε καὶ ἀντεπιτίθετο.

Ὁ Καλβινισμὸς εἲναι δυσκολοτερος τοῦ Λουθηρανισμοὺ ἐξαιτίας τοῦ συμπλέγματος τῶν διδασκαλίων εἲς τοῦ Καλβίνου τὸ «Ἐκπαιδευτήριον τῆς Χριστιανικῆς Θρησκείας».Ταὐτὸν Ἅπαξ οἱ ὁδηγοῦσες γραμμὲς τῆς παραδοσιακὴς Θεολογίας ἐῤῥίφθησαν κατὰ μέρος ἐλευθερία ἐδόθη στον καθένα να ἀναμορφώσει (μεταῤῥυθμίσει) τὴν ἐκκλησία συμφώνως πρὸς τὴν προσωπικὴ τοῦ ἑρμηνεία καὶ ἀντιλήψη: ὅθεν ὑπάρχουν κάπου 2000 αἱρέσεις Διαμαρτυρομένων εἷς τὸν κόσμο σήμερα εἷς πλήρην πνευματικὴ ἀναρχία.

Ἕνα παράδειγμα εἴναι, μία Πεντηκοστιανὴ ὁμάδα ἡ ὁποία ἐμφανίστηκε μετὰ τὸ 1916 ὡς «Τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ» ἢ Κίνημα Πεντηκοστιανὼν μὴ πιστευόντων εἷς τὴν Ἁγίαν Τριάδα.Ταὐτὸν Ὁδηγούμενοι ὑπὸ τοῦ Frank Ewart, ἀπέῤῥιψαν τὸ Τριαδικὸν δόγμα καὶ ἐδίδαξαν ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ὕπηρξε ταυτοχρόνως (τὴν ἴδια καὶ αὐτὴ στιγμὴ) Πατήρ, Υἱὸς καὶ Ἅγιον Πνεῦμα.

Για να περιγράψει τὴν σχέσιν μεταξὺ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἐλευθέρας βουλήσεως τοῦ ἀνθρώπου, ἡ Ὀρθοδοξία χρησιμοποιεῖ τὸ ὀρὸν «συνεργεῖα» (συνεργασία). μὲ τὰ λόγια τοῦ Παύλου: «Θεοῦ γάρ ἐσμεν συνεργοὶ» (Ἃ΄Κορινθίους Γ΄:9).Ταὐτὸν Ἡ συσσωμάτωσις τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Χριστὸν καὶ ἡ ἕνωσίς του μὲ τὸν Θεὸ ἀπαιτεῖ τὴν συνεργασίαν δύο ἀνίσων, ἀλλὰ ἰσοτίμως ἀναγκαίων δυνάμεων: Θεία χάρις καὶ ἀνθρωπίνη βούλησις.Ταὐτὸν Τὸ ὑπέρτατον παράδειγμα συνεργίας (συνεργασίας)  μεταξὺ τοῦ σκοποῦ τῆς Θεότητος καὶ τῆς ἐλευθέρας βουλήσεως τοῦ ἀνθρώπου εἴναιη «Μητέρα τοῦ Θεοῦ», ἡ Θετόκος, ἡ Παναγία.Ταὐτὸν Ὁ Θεός που πάντοτε σέβεται τὴν ἀνθρωπίνη ἐλευθερία δεν θὰ ἐπιθυμοῦσε να ἐνσαρκωθεῖ χωρὶς τὴν ἐλευθέρα συγκατάθεση τῆς Μητέρας Τοῦ. Περίμενε για τὴν ἑκουσία ἀπαντήση τῆς:

 

«Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου. γεννοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου» (Λουκ. ¶:38).Ταὐτὸν Ἡ Μαρία μποροῦσε να ἀρνηθεῖ.Ταὐτὸν Αὐτὴ δεν ἦτο ἁπλῶς παθητική, ἀλλὰ μία ἐνεργὸς μέτοχος εἲς τὸ μυστήριον.Ταὐτὸν Ἡ ἐνσάρκωσις δεν ἦτο μόνο ἡ ἐργασία τοῦ Πατρός, τῆς ἰσχῦος Τοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος Τοῦ ἀλλὰ ἦτο ἐπίσης ἡ ἐργασία τῆς βουλήσεως (θελήσεως) καὶ τῆς πίστεως τῆς Παρθένου.Ταὐτὸν Ὅπως ἀκριβῶς ὁ Θεὸς ἐνσαρκώθηκε ἑκουσίως τὸ ἴδιο ἐπιθυμοῦσε, ἡ Μητέρα Τοῦ να γεννήσει Αὐτὸν ἐλευθέρως καὶ μὲ τὴν πλήρη βούλησιν τῆς.

Ἀκόμη (ἐντούτοις) εἷς τὴν πραγματικότητα ἡ Ὀρθοδοξος  διδασκαλία εἲναι σαφέστατη.Ταὐτὸν «Ἰδοὺ ἕστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ κρούω. ἐάν  τις ἀκούση τῆς φωνῆς μου καὶ ἀνοίξῃ τὴν θύραν, καὶ εἰσελεύσομαι…» (Ἀποκ. Γ΄:20).

Ὁ Θεὸς κτυπά, ἀλλὰ περιμένει τὸν ἀνθρωπο να τοῦ ἀνοίξῃ τὴν θύραν.Ταὐτὸν Δεν τὴν παραβιάζει.Ταὐτὸν Ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ προσκαλεῖ ὅλους, ἀλλὰ δεν ἑξαναγκάζει κανένα.Ταὐτὸν Ὁ ἄνθρωπος ἐνῶ δεν «ἀξίζει» σωτηρίας, πρέπει βεβαίως να ἐργάζεται γι΄ αὐτήν.Ταὐτὸν «Ὥ, ἄνθρωπε κενέ, … ἡ πιστῆς χωρὶς τῶν ἔργων νεκρά ἐστιν»(Ἰακ. Β΄: 20).